Każdy z nas przeżył moment, kiedy wywoływało ono dreszcz ekscytacji, napawało strachem lub wydawało się zupełnie beznamiętne. Jaką role odgrywa spojrzenie w relacjach i związkach międzyludzkich?
Twarz, w którą wkomponowuje się wyraz oczu, to obraz wymalowany ekspresją doświadczanych przez nas uczuć. Poprzez mimikę komunikujemy o stanie emocjonalnym, by w jawny sposób wyrazić stosunek do treści słyszanych bądź wypowiadanych słów. Spojrzenie i kontakt wzrokowy, stanowią więc decydujący aspekt komunikacji niewerbalnej, często w sposób nieświadomy wykorzystywany przez nas do przesyłania informacji, nieraz znacznie ważniejszych niż czyny i słowa.
Oczy pozwalają nam nawiązać kontakt z otoczeniem. Za pomocą wymiany spojrzeń możemy zorientować się, z kim mamy do czynienia, czy dana osoba ma do nas przyjazne czy wrogie nastawienie. Niekiedy wystarczy krótka chwila, aby poczuć do kogoś sympatię
Zdarza się, że opisujemy oczy jako szczere, radosne, smutne lub niespokojne. Mówimy rozbieganym wzroku lub ufnym spojrzeniu. Zazwyczaj jednak trudno jest nam jednoznacznie określić - w przeciwieństwie do innych części twarzy - na jakiej podstawie odczytujemy mowę oczu. Już w dzieciństwie potrafiliśmy narysować uśmiechniętą twarz, kreśląc kąciki ust ku górze, a smutną ku dołowi, zdziwioną zaś za pomocą poprzecznych kresek na czole. Odzwierciedlenie stanu psychicznego oczu nie jest już tak proste
Rozszerzone źrenice zazwyczaj są przejawem strachu, ale także pobudzenia lub podniecenia.
Spojrzenie utkwione w jeden punkt wskazuje zazwyczaj na koncentrację uwagi. Jednym z głównych etapów wyprowadzania w trans hipnotyczny jest właśnie skoncentrowanie wzroku oraz skupienie uwagi. Natomiast bezmyślne patrzenie w jeden punkt oznacza zmęczenie. Oczy wydają się wtedy ociężałe.
Nieprzytomne spojrzenie. Niemożność zawieszenia spojrzenia sprawia, że oczy sprawiają wrażenie nieprzytomnych. Spotyka się je w stanach zaburzonej świadomości np. przy wyczerpaniu lub senności, ale także w silnych stanach emocjonalnych takich - rozkosz, strach lub gniew.
Znieruchomienie wzroku może być również wyrazem pewnych zaburzeń, takich jak urojenia, kiedy to uwaga jest maksymalnie napięta, w oczekiwaniu na zagrażające bodźce.
Częsta zmiana kierunku patrzenia zależnie od bodźców, jest typowa dla osób o uwadze rozproszonej, czyli dla osób chaotycznych i roztrzepanych. Rozbiegany wzrok pojawia się często także podczas zabawy, lub w stanie niepokoju.
Szybkie spojrzenia do boku - czyli tzw. spojrzenia rzucane ukradkiem, jak gdyby ze strachu, żeby nie zostać przyłapanym lub "podpatrzonym" są charakterystyczne dla osób przeżywających poczucie winy, dla osób nieufnych lub obawiających się krytyki.
Opuszczanie lub odwracanie wzroku - może świadczyć o zakłopotaniu lub zawstydzeniu, o obawie przed spojrzeniem w twarz rozmówcy. Często występuję ono u osób nieśmiałych, obawiających się oceny. Może też łączyć się z przeżywanym poczuciem winy.
Mrużenie oczu czyli zwężenie szpary powiekowej, to oznaka silnego napięcia wiążącego się z agresją i wrogością lub zmęczeniem, przygnębieniem i sennością. Można również mrużyć je z zadowolenia i nasycenia. Przymykamy oczy, gdy próbujemy sobie coś przypomnieć, zastanawiamy się nad czymś.
Szersze otwarcie oczu - rozszerzenie szpary powiekowej to przeważnie reakcja orientacyjna, kiedy nowy bodziec z otoczenia lub zaskakujące zjawisko naruszą dotychczasowy stan równowagi. Oczy szerzej się otwierają, a my widzimy więcej i wyraźniej. Im silniejszy, bodziec tym, reakcja jest adekwatnie większa. Szerokie otwarcie odczytujemy więc jako zdziwienie, ciekawość lub strach.
Wygląd gałki ocznej wymyka się jednak spod świadomej kontroli. Nie można bowiem dowolnie wpływać na szerokości źrenic, ukrwienie, stopień zwilżenia gałki ocznej, czy tonację kolorystyczną tęczówki. W tym zakresie nawet niewielkie zmiany, powodują, że oczy odbierane są jako smutne, wesołe lub przestraszone.
Już jako dzieci potrafiliśmy rozpoznawać mimiczny wyraz twarzy najbliższych osób. Jest to przykład doświadczenia pierwotnego, dzięki któremu automatycznie interpretujemy spojrzenie drugiego człowieka jako dominujące lub uległe, wyrażające zachwyt lub pogardę itd. Dopiero potem możemy zauważyć (czego zazwyczaj nie robimy, z wyjątkiem aktorów, artystów czy psychologów), że oczy są błyszczące, źrenice są rozszerzone, brwi podniesione itd.
Odczytywanie komunikatów wysyłanych przez spojrzenia, mimikę i postawę ciała możliwe jest przy bezpośrednim doświadczeniu. Nie ma potrzeby uczyć się szczegółów fizjonomicznych, aby określić, czy ktoś jest w pogodnym czy pochmurnym nastroju, czy przeżywa spokój czy zdenerwowanie.
Mimo, że trudność sprawia dokładne określenie, na jakiej podstawie rozpoznajemy sygnały płynące z mowy ciała dotyczące stanów emocjonalnych innych osób, proces ten odbywa się za pomocą normalnych kanałów percepcyjnych, nie wkraczając w dziedzinę parapsychologii.
Przyjmuje się, że w odbiorze i interpretacji mowy ciała działają schematy aktywności nerwowej, z którymi przychodzimy na świat. One określają zespół bodźców wywołujących adekwatną reakcję emocjonalną. Analogiczna sytuacja ma miejsce w święcie zwierząt, gdzie można znaleźć przykłady, kiedy jeden czy kilka spostrzeżonych szczegółów wyglądu wywołuje określoną reakcję. U pewnego gatunku ryb widok czerwonego koloru przy określonej pozycji ciała wyzwala agresję, zaś u kaczek widok krótkiej szyi powoduje natychmiastową ucieczkę.
W postrzeganiu i rozumieniu stanu psychicznego drugiej osoby, istotne znaczenie ma percepcja własnych odczuć w kontakcie z danym człowiekiem. Nasze emocje działają na zasadzie zwierciadła, które odbija emocje drugiej osoby.
Kolejność jest zazwyczaj następująca: pewne zewnętrzne przejawy stanów emocjonalnych osoby obserwowanej wywołują odpowiednią reakcję emocjonalna u obserwatora. Czyli obraz zewnętrzny obserwowanego w połączeniu z obrazem wewnętrznym - subiektywnego odczucia wywołanego reakcją na jego osobę - daje w sumie obraz drugiej osoby.
Ze wzrokiem wiążą się pewne ciekawe zjawiska. Z pewnością większości z nas zdarza odczuwać czyjeś spojrzenie na plecach, mimo że nie widzimy obserwującej nas osoby.
Wrażenie to powoduje, że odwracamy się by zobaczyć, kto na nas patrzy.
W języku potocznym mówi się o spojrzeniu, które rani, a nawet zabija. Spojrzenie pogardliwe czy ironiczne może poniżyć lub osłabić pozycję drugiego człowieka. Czasami przed rozpoczęciem dyskusji czy bezpośredniego starcia, dochodzi do walki na spojrzenia. Mówi się, więc o sile spojrzenia, o tym że za pomocą wzroku można pokonać przeciwnika.
Zapewne każdemu zdarzyło się spuścić oczy, z obawy, aby partner nie odczytał naszych myśli i uczuć.
Samo spojrzenie ma niekiedy siłę wyroku, można się palić pod nim ze wstydu itp. Przeżywając poczucie winy czujemy na sobie bolesne spojrzenie otoczenia. Osoba z reguły nieśmiała, i niepewna w kontaktach z innymi, spuszcza wzrok, aby nie dopuścić do wymiany spojrzeń. Można powiedzieć, że z góry poddaje się.
Spojrzenie może też mieć bardzo pozytywne wpływ na drugą osobę - wyrażać ciepło, fascynację, uwielbienie. Zakochani patrząc sobie w oczy, szukają potwierdzenia swych uczuć. Wzrok może uwodzić i przyciągać. Wymiana spojrzeń poprzedza grę miłosną grę. Spojrzenie partnera pozwala orientować się w jego nastrojach i życzeniach, a niekiedy odgadywać myśli.
Oczy pełnią bardzo ważną rolę w kontaktach międzyludzkich. Są pierwszym sygnałem, na podstawie którego wyrabiamy sobie opinię o nowo poznanej osobie. W ich blasku możemy zobaczyć płomienną miłość i uwielbienie. Jeśli zgasną, czujemy pustkę i trwogę.
Czasem spojrzenie wystarczy, by bez słów zrozumieć człowieka.
Oczy, dwa zwierciadła duszy, uchylają skrawek prawdziwych, pulsujących w głębi emocji...
oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.